Abartılı Artikülasyon Nedir?
Abartılı artikülasyon dediğimizde, bir dildeki sözcükleri ya da cümleleri o kadar fazla abartarak söylemekten bahsediyoruz ki, bazen ne söylediğinizi bile unutur hale gelirsiniz. İster bir tiyatro sahnesinde ister sosyal medyada, bazen insanların söyledikleri her şeyin üzerine bir parça daha abartı koyma ihtiyacı duymaları, ciddiyetin kaybolmasına neden olabiliyor. Bu yazıda, abartılı artikülasyonun güçlü ve zayıf yönlerine değinip, üzerinde düşündüren birkaç soru soracağım. Ama önce biraz daha derinlemesine bakalım.
Abartılı Artikülasyonun Güçlü Yanları
İlk bakışta, abartılı artikülasyonun bazı iyi yönleri olabilir. Özellikle sahne sanatlarında, televizyon şovlarında ya da büyük organizasyonlarda, bir kişinin duygu yoğunluğunu daha fazla iletmesi için bu tür bir üslup oldukça etkili olabilir. Bir karakteri oynamak, bir konuyu anlatmak, dinleyiciyi ya da izleyiciyi etkilemek için dilin sınırlarını zorlamak gerekiyor. Hadi, itiraf edelim, biraz abartı olmadan da işleri “heyecanlı” hale getiremezsiniz, değil mi? Yani, abartılı artikülasyonun, hikayenin dinamiğini ve duygusal yoğunluğunu arttırdığı doğru.
Bir komedyen ya da bir sunucu, abartılı bir şekilde konuştukça enerjisi yükselir ve dinleyiciyi kendine çeker. Bu noktada, sözcüklerin bir miktar abartılması, dinleyenin dikkatini çekmek için kullanılır. Çünkü hepimiz biliyoruz: Birinin sesini yükseltmesi, hızla konuşması ya da “özel” bir şekilde ses tonunu değiştirmesi, anlatmak istediği şeyin önemini arttırır, değil mi? Ses ve vücut diliyle yapılan bu abartılı artikülasyon, konuya daha fazla ilgi çekmeye yardımcı olabilir. Hatta bazen, ses tonu ve artikülasyon o kadar önemlidir ki, söylediğiniz kelimenin anlamından bile daha fazla etkiler.
Bir de sosyal medya var tabii. “Abartılı” her şeyin popüler olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Hani, “Herkesin ağzına pelesenk olan o cümleler” var ya, işte abartılı artikülasyon bunun temelinde. Her şeyin üzerine biraz eklemek gerekiyor. “Bunu bu kadar harika anlatmak zorundaydım!” veya “Gerçekten muazzam bir şey oldu!” diyen insanları hiç gözünüzden kaçırdınız mı? O kadar abartıyı, kelimelerin içini o kadar fazla dolduruyoruz ki, zaten hepimizin yapmaya çalıştığı şey aynı: Dikkat çekmek!
Abartılı Artikülasyonun Zayıf Yanları
Ancak, her zaman abartılı konuşmanın doğru olmadığını da kabul etmek gerekir. Mesela, abartılı artikülasyon bazen insanların gerçek anlamlarını gizler. Ne demek istediğinizin netliği kaybolur. Bu, özellikle iş dünyasında, akademik yazılarda ya da profesyonel bir ortamda oldukça sıkıntılı bir durumdur. Çünkü abartılar ve aşırı ifadeler, söylediğiniz şeyin güvenilirliğini sorgulatır. Bir insan her şeyin harika olduğunu, her durumu “mükemmel” bir şekilde tanımlıyorsa, artık ne demek istediği konusunda bir belirsizlik oluşur. Duyguların ve ifadelerin, bazen fazla abartılması, gerçeklikten uzaklaşmaya sebep olabilir.
Sosyal medyada da bunun çok fazla örneğini görebiliriz. Birçok insan, küçük bir başarıyı anlatırken, sanki dünyanın en büyük olayını yaşıyor gibi bir dil kullanıyor. Bu, başlangıçta dikkat çekici olabilir. Ama bir süre sonra, bu tür ifadelerin içi boşalmaya başlar. Gerçek duyguyu yansıtmaktan çok, sadece daha fazla dikkat çekmeye yönelik kullanılan bir araç haline gelir. “Süper mükemmelim!” diye bağıran biri, bir süre sonra herkesin gözünde sıradanlaşır. Bu noktada, abartılı artikülasyon, derinlikten yoksunlaşır.
Bir diğer zayıf yönü ise, insanları manipüle etmeye yönelik bir taktik haline gelmesidir. Özellikle pazarlama dünyasında, çok sık gördüğümüz bir şey: İnsanlar “Hemen şimdi tıklayın!” ya da “Bu fırsat bir daha asla gelmez!” gibi aşırı abartılı ifadelerle ikna edilmeye çalışılır. İnsanı etkileyen, korkutan, heyecanlandıran bu tür söylemler, genellikle gerçeği yansıtmaz ve sadece satış yapmaya yönelik taktiklerdir. Her zaman gerçekleri yansıtmak değil, insanları etkilemek üzerinden şekillenir. Bu noktada abartılı artikülasyon, samimiyetten uzaklaşır ve sadece bir pazarlama aracına dönüşür.
Abartılı Artikülasyon: Hangi Durumda Doğru?
Bir soru var ki, herkesin kafasında belki de cevabı net değildir: “Abartılı artikülasyon her zaman kötü mü?” Bazı durumlarda abartı, yerinde ve zamanında kullanıldığında gerçekten etkileyici olabilir. Ama abartı, sürekli hale geldiğinde, söylediğiniz her şeyin anlamını kaybetmesine neden olabilir. Her şeyin “mükemmel” olması, aslında hiçbir şeyin mükemmel olmadığı gerçeğini gizler. Yani, abartılı artikülasyonun dozu, gerçekten çok önemli.
Bundan sonra konuşmalarımızda daha dikkatli olmalı mıyız? Herhangi bir konuda abartı kullanmanın, gerçek duyguyu ya da mesajı ne kadar değiştirdiğini fark ettik mi? Abartılı artikülasyonun gerçek duyguları gizlemek mi, yoksa tam tersine vurgulamak mı olduğuna karar verirken, biraz daha derin düşünmeliyiz.
Sonuç: Abartılı Artikülasyonun Yeri Nerede?
Sonuç olarak, abartılı artikülasyon, doğru zamanda ve doğru yerde kullanıldığında gerçekten etkileyici olabilir. Ancak, her şeyin abartılması gerektiği bir dünyada yaşadığımızı kabul etmeliyiz. Her konuşmada aşırıya kaçmak, iletişimimizin anlamını zedeleyebilir. Her şeyi daha büyük gösterme çabası, sonunda insanlar arasında güven kaybına yol açabilir. Belki de biraz daha sade ve samimi olmak, bazen en etkili yol olabilir.