Aşk mı aşk mı? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme
Aşk, herkesin hayatında bir şekilde yer etmiş, derin izler bırakmış ve bazen de zorlu deneyimlerle şekillenmiş bir duygu. Ancak, aşkı her zaman sadece iki kişi arasındaki duygusal bir bağ olarak görmek, onun toplumsal ve kültürel boyutlarını göz ardı etmek demek olur. Aşk mı aşk mı? sorusunu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden incelemek, bu duygunun farklı bireyler ve gruplar üzerindeki etkilerini daha derinlemesine anlamamıza yardımcı olabilir. İstanbul sokaklarında, toplu taşımada, işyerlerinde gözlemlediğim sahneler ve kendi deneyimlerimle, bu soruya farklı açılardan yaklaşmak istiyorum.
Aşkın Toplumsal Cinsiyetle İlişkisi
Aşk, toplumsal cinsiyet rollerine göre şekillenen bir duygu olabilir. Kadın ve erkeklere dayatılan roller, aşkı nasıl yaşayacaklarını ve ifade edeceklerini belirleyen önemli etmenlerdir. Özellikle Türkiye’de, toplumda hâlâ yaygın olan “erkek gibi aşk” ve “kadın gibi aşk” gibi kalıplar, insanların duygusal hayatlarını ne kadar kısıtladığını gösteriyor. Bir erkeğin sevdiği kadına duygusal açıdan açık olması beklenirken, kadının daha “suskun” ve “itidal” içinde olması gerektiği düşüncesi hâlâ geçerli. Bu bakış açısı, hem erkeklerin hem de kadınların aşkı deneyimleme biçimlerini sınırlıyor.
Toplu taşıma araçlarında, erkeklerin kadına yönelik duygusal bir ilgisini çok fazla ifade etmesi genellikle hoş karşılanmazken, kadınların duygularını gizlemesi de bekleniyor. Sokakta, bence, bu ikili yapının bir şekilde “norm” haline gelmiş olduğu anlaşılıyor. Duygularını ifade etmek, bir kadının “kontrolsüz” ya da “fazla duygusal” olarak algılanmasına yol açabilirken, bir erkeğin duygusal bağ kurmaya dair açılımlar yapması, toplumda “duygusal zayıflık” olarak görülebilir.
Çeşitliliğin Aşkı Dönüştüren Yönü
Toplumsal cinsiyetin ötesinde, aşkın çok daha geniş bir perspektiften ele alınması gerekiyor. Çeşitli kimliklerin varlığı, aşkı farklı deneyimler ve duygusal bağlar aracılığıyla şekillendiriyor. LGBTİ+ bireylerin aşkı, heteronormatif toplumsal yapıların ve ön yargıların etkisinde şekilleniyor. Bu gruptan olan bireyler, sevgilerini gizlemek zorunda kalabiliyor veya toplumun normlarına uymayan ilişkilere girdiklerinde dışlanma, ayrımcılık ve şiddet gibi pek çok zorlukla karşılaşabiliyorlar.
Bunun yanında, aşkın sadece iki insan arasındaki duygusal bir bağ olmadığını unutmamak önemli. Aşk; toplumsal adaletin, eşitliğin, özgürlüğün ve herkesin eşit haklara sahip olmasının bir yansımasıdır. Örneğin, kadınların aşkı deneyimleme biçimi, onların toplumsal statüleriyle yakından ilişkilidir. Kadınların eşit haklar ve fırsatlar elde etmesi, aşkı daha özgür bir şekilde yaşamasına olanak tanıyacaktır.
Aşk, Sosyal Adalet ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği
Sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, aşkın çok daha geniş bir anlamı ve önemi olduğu görülür. Aşk, sadece bireysel bir duygu değil, aynı zamanda toplumsal eşitlik mücadelesinin bir aracı olabilir. Aşk, önyargıları, dışlanmayı ve eşitsizliği sorgulama fırsatı sunar.
İstanbul sokaklarında, kadınların ve erkeklerin sosyal rollerinin, aşkı nasıl yaşadığını daha iyi gözlemleyebiliyorum. Bir kadının sevgilisini elini tutarak yürürken ya da bir erkeğin sevgilisiyle birlikte olma hakkını savunması, hâlâ tartışmalara yol açabiliyor. Toplumda aşk, yalnızca belirli bir şekil ve biçimde kabul görürken, çeşitliliğin ve farklı kimliklerin kabulü, aşkın sadece romantik bir bağdan öteye gitmesini sağlar.
Aşk, sadece iki kişi arasındaki bağ değil, aynı zamanda herkesin kendini özgürce ifade edebildiği, kendine ait olduğu bir alan olmalıdır. Birinin aşkı engellenemez. Kadınlar, erkekler, trans bireyler, LGBTİ+ toplulukları, her biri kendisini ifade edebileceği, sevme ve sevilme hakkına sahip olmalıdır.
Kendi Deneyimlerimden Aşkın Dönüştüren Gücü
Benim için aşk, sadece romantik ilişkilerle sınırlı bir duygu değil; sevgi ve anlayış, farklılıkları kabul etme ve toplumsal eşitsizlikleri fark etme biçiminde kendini gösteriyor. Çalıştığım sivil toplum kuruluşunda, insan hakları ve çeşitliliğin savunucusu olarak, aşkın ne kadar dönüştürücü bir gücü olduğunu deneyimliyorum. Bir kişinin aşkını dışlamadan, sevgisini ve kimliğini kucaklayarak, toplumsal bağların güçlendiğine tanık oldum.
Sokakta karşılaştığım farklı insanlara baktığımda, her birinin aşkı yaşama biçiminin, toplumun şekillendirdiği kalıplardan nasıl etkilendiğini gözlemliyorum. İnsanlar, ilişkilerini toplumun normlarına göre şekillendirirken, bazen kendilerini kaybedebiliyorlar. Gerçek aşk, sadece bir başkasına duyduğumuz sevgi değil, aynı zamanda kendimize duyduğumuz saygı ve eşitlik duygusudur.
Sonuç: Aşk mı Aşk mı?
Sonuç olarak, Aşk mı aşk mı? sorusu, her bireyin yaşamındaki toplumsal yapıların, cinsiyet rollerinin, çeşitliliğin ve sosyal adaletin etkisiyle şekillenir. Aşk, yalnızca iki kişi arasındaki duygu değil, tüm toplumu dönüştürebilecek bir güçtür. Bu nedenle, aşkın özgürce ve adil bir şekilde yaşanması, toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliğin kabulüyle mümkündür. Aşk, herkese ait olmalı, kimseye engellenmemelidir. Sosyal adalet ve eşitlik, aşkın en gerçek halidir.