Bilgi İşlem Ne Anlama Gelir? Aslında Hiç de Ciddi Değil!
İzmir’de yaşayan, her an espri yapmaya hazır bir genç olarak, bazen “Bilgi işlem ne anlama gelir?” gibi ciddi sorulara takılmak garip olabiliyor. Ama dur, önce şunu belirteyim: “Bilgi işlem” dediğimiz şeyin ne olduğunu sorgulamak, aslında “Benim telefonum neden bu kadar yavaş?” diye sormaktan pek de farklı değil. Gerçekten de, modern dünyada “bilgi işlem” nedir? Bu soruya yaklaşırken de bir yandan espriler yapıp, bir yandan da içimdeki analitik tarafla mücadele ediyorum.
Bilgi İşlem Nedir? Hadi Bir Başlayalım
Evet, işte geldik o ciddi soruya: Bilgi işlem ne anlama gelir? Hadi bir duralım, “işlem” dediğimizde ne anlamamız gerektiğini düşünelim. En basit tabiriyle, bilgi işlem, verilerin toplanması, saklanması, işlenmesi ve iletilmesi sürecini kapsayan bir alandır. Bu süreçler aslında günümüzde bilgisayarlar, telefonlar ve diğer dijital cihazlar üzerinden gerçekleştirilen şeylerdir.
Yani, mesela Instagram’da sabah uyandığında gözün şişmiş bir fotoğraf paylaşmak istiyorsun. O fotoğraf, telefonunun işlemci tarafından işleniyor, kaydediliyor, yükleniyor ve paylaşılmak üzere sana sunuluyor. O an o kadar basit ki; ama işin arkasında kocaman bir bilgi işlem süreci var. İşte burada içimdeki “mühendis” devreye giriyor: “Aaa, burada aslında bir işlem varmış” diyorum ama bir yandan da gözümde bir gülümseme beliriyor, çünkü o kadar da karmaşık değil aslında.
Bilgi İşlem ve Ben: “Bir Gün Bunu Anlar Mıyım?”
Bir gün, bir arkadaşım bana şunu söyledi: “Ya, şu ‘bilgi işlem’ meselesi çok karışık, sence ben bunu öğrenebilir miyim?” İşte, o an. O anki iç sesim şöyle dedi: “Evet, öğrenebilirsin, ama bilgi işlem bu kadar basit değil, ya mesela, sen hiç ‘bilgiyi işlem’ dedin mi?” İşte o anda fark ettim, bilgi işlem demek, aslında bizim hayatımızda her an yapılan bir şey! Yani, seni sabah işe götüren arabayı sürerken, o arabada kullanılan navigasyon sisteminden tut, yemek tariflerine kadar her şeyin içinde bir bilgi işlem var.
Şimdi, “Ya ama ben sadece o kadar matematiksel bir zihin değilim ki!” diyebilirsin. İnan bana, bende de “bilgisayar mühendisiyim” diyen arkadaşlarıma bazen bakıyorum ve şüpheyle düşünüyorum: “Bu insanlar kesin çok sıkıcı, anlamadıkları her şeyden ‘kod’ filan çıkarıyordur.” Gerçekten de, bazen beynimde “Bilgi işlem, yazılım, veri analizi…” derken bir yandan ‘Yok ya, ben bir şey anlamıyorum’ duygusu devreye giriyor. Neyse ki arkadaşlarım beni bu karmaşadan kurtarıyor.
Bilgi İşlem: Günlük Hayattan Komik Bir Sahne
Beni tanıyorsan, işyerinde veya arkadaş ortamında da sık sık espri yapıyorum. Geçen gün, “Ya, bu akşam buluşalım mı?” dedim. Arkadaşım bana cevap verdi: “Tabii, ama senin internetin yoksa gelmem, ben Wi-Fi’siz takılmam.” Hemen düşündüm: “Bilgi işlem! İşte bu!” Gerçekten de, günümüzde Wi-Fi olmadan bir yere gitmek neredeyse imkansız gibi! Çünkü aslında bilgi işlem olmasa, Wi-Fi, telefon, internet gibi şeyler de olamaz. Her şey birbirine bağlı. Ama bu bağlantı bir bilgi işlem süreciyle mümkün hale geliyor.
Ve şu soruyu kendime sordum: “Ya biz, bilgi işlemi çok mu basitçe algılıyoruz?” Sonuçta bu kadar karmaşık ve derin bir alanı, çoğumuz sadece telefona bakarak, mail atarak veya bir web sitesine tıklayarak kullanıyoruz. Gerçekten de bazen düşündüm ki, bizim nesil bu kadar entegre olmuşken, yıllar sonra çocuklarımız, dijital bilgiyi o kadar içselleştirecek ki, onlar için bilgi işlem, bizim için yemek tarifi okumak kadar doğal olacak. “Evet, ama ben bunları bugünden nasıl anlatırım?” sorusu ise hala kafamı kurcalıyor.
“Hadi Ama, Şu Bilgi İşlem Konusunu Açıkla!”
Şimdi biraz daha ciddi olmaya çalışalım: Bilgi işlem, sadece veriyi işlemeyi değil, aynı zamanda verinin ne şekilde organize edilip iletildiğini de içeriyor. Bu, ister bir bilgisayarın içinde olsun, isterse uzaydaki bir uydu aracılığıyla olsun, verilerin doğru şekilde işlenmesi ve dağıtılması gerektiği anlamına gelir. Bu işlem, aslında her yerde karşımıza çıkıyor. Mesela bir banka uygulamasını düşün: Hesabındaki para, internet bankacılığı sayesinde saniyeler içinde işleniyor ve sana yansıtılıyor. O kadar basit değil mi? Ama bir anda bankalar, şirketler ve hatta devletler bile bilgi işlem sistemlerine dayanıyor. Yani, internetin olmadığı bir gün, bilgi işlemde bir arıza olabilir ve dünya yavaşlayabilir.
Hah, işte o zaman ben de düşünüyorum: “Ya bir gün her şey ‘bilgi işlem’le mi olacak? Ne yapacağım ben? Hangi teknolojiye yatırım yapmalıyım?” Ama sonra gülümsüyorum, çünkü gerçekten de, bilgiyi işlemek ve onu doğru kullanmak her zaman önemli.
Bilgi İşlem ve Gelecek: Belki Biraz Fazla Ciddiyim?
Gelecekte, bilgi işlem süreci sadece teknolojiyi değil, sosyal hayatı da etkileyecek. Kim bilir, belki o kadar entegre bir şekilde dijital dünyada yaşayacağız ki, gündelik hayatımızda bile daha fazla bilgi işlem olacak. Her an bir işlem yapacak, her an veri toplayacak ve her an bu veriyi bir şekilde işleyeceğiz. Ama bir yandan da, işin ne kadar karmaşık olacağına dair bazı kaygılarım var. Çünkü bazen teknolojiye güvenip, basit şeyleri unutabiliyoruz.
Mesela, “Bir telefonun şarjı bitince mi gerçekten hayat biter?” diye kendime soruyorum. Ama neyse ki, bir yandan da mizah yönüm devreye giriyor. Çünkü sonuçta, her şey bir bilgi işlem süreci. İşin esprisi de burada!
Sonuç: Bilgi İşlem, Aslında Her Yerde
Sonuç olarak, bilgi işlem ne anlama gelir sorusunun cevabı aslında hayatımızın her anında gizli. Belki de bu kadar basit ve günlük bir şeyin, öylece içinden geçtiğimiz, ama farkına bile varmadığımız bir alan olması komik. Ama, işte bu espri de biraz gerçek: her şeyin içinde bir bilgi işlem var ve biz hala bunun üzerine konuşabiliyoruz!