Evlilikten sonra edinilen mallar gerçekten ortak mı? Bu soru hem hukuki hem kültürel hem de toplumsal boyutları olan derin bir mesele. Farklı hukuk sistemleri, farklı toplumsal normlar ve bireysel beklentiler bu soruya değişik yanıtlar verir. Gelin, konuyu hem yerel (Türkiye) hem de küresel bağlamda, farklı perspektiflerden birlikte irdeleyelim.
—
Evlilikte Mal Rejimi: Temel Kavramlar ve Hukuki Çerçeve
Çoğu ülkede, evlilik birliğiyle birlikte mal rejimi devreye girer: bu rejim, evlilik süresince edinilen malların nasıl değerlendirileceğini belirler. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi (Türkiye’de varsayılan rejim) bu anlamda önemli. ([Baştürk Hukuk][1])
Bu rejime göre, evlilik sırasında kazanılan gelirler, alınan eşyalar, gayrimenkul gibi edinimler genellikle “ortak mal” sayılır. ([ilkayuyarkaba.av.tr][2])
Evlilik öncesi sahip olunan mallar, kişisel mülk olarak kabul edilir; bu mallar, evlilik sırasında kazançla karıştırılmadıkları sürece ortak sayılmaz. ([Baştürk Hukuk][1])
Bu sistem, evlilik süresi boyunca eşlerin birlikte oluşturduğu serveti korumayı ve eşit paylaşımı gözetir. ([ilkayuyarkaba.av.tr][2])
Ancak bu durum, her ülkede aynı değildir. Bazı hukuk sistemlerinde farklı rejimler veya kurallar geçerlidir; bu da evlilikte mal ortaklığının tanımını değiştirir. ([Vikipedi][3])
—
Küresel Perspektif: Mal Rejimlerinde Farklı Uygulamalar
Dünyada evlilikte mülk paylaşımıyla ilgili yaklaşım, büyük farklılıklar gösterebilir:
Bazı ülkelerde, evlilikte edinilen tüm mallar ortak kabul edilir; bu, Community Property (Topluluk Malları) rejiminde olduğu gibi, evlilik boyunca kazanılan her şeyin eşler ortak mülkiyetindedir. ([Vikipedi][4])
Diğer ülkelerde ise, evlilik sırasında edinilen mal, sadece o malın adına kayıtlı olan kişiye ait sayılabilir. Bu durumda, mal rejimi olarak Separate Property (Ayrı Mülkiyet) sistemi geçerlidir. ([SuperMoney][5])
Bazı hukuk düzenlerinde ise hibrit sistemler vardır: Örneğin “edinilmiş mallara katılma”, “miras & bağışlar ayrı” gibi sınıflandırmalarla hem ortak mallar hem kişisel mallar tanınır. ([Vikipedi][3])
Bu çeşitlilik, çiftlerin evlenirken hangi rejime tabi olduklarını bilmelerini önemli kılar. Uluslararası evliliklerde, bu fark daha da kritik — çünkü farklı ülkelerin yasaları birbirinden çok farklı olabilir. ([e-justice.europa.eu][6])
—
Türkiye’de Durum: Yasal Temeller ve Uygulama
Türkiye’de, 1 Ocak 2002’den sonra evlenen çiftler için yasal varsayılan rejim “edinilmiş mallara katılma” rejimidir. ([Burak Temizer Avukatı][7])
Bu demek ki: evlilik sırasında elde edilen gelirler, alınan eşyalar, satın alınan ev, araç vs. genel olarak ortak mal sayılır. ([Didim de satılık][8])
Ancak, evlilik öncesi edinilmiş mallar, kişisel mal sayılır — bu mallar ortak değildir (istisnalar olabilir: miras, bağış gibi). ([Baştürk Hukuk][1])
Eğer eşler isterse, evlilik öncesinde farklı bir mal rejimini benimsemek üzere sözleşme yapabilirler; bu durumda, mal paylaşımı farklı kurallarla düzenlenir. ([Vikipedi][3])
Sonuç olarak Türkiye’de evlilikten sonra edinilen mallar büyük ölçüde ortak kabul edilir — taşınmaz, taşınır, gelir gibi fark gözetilmeksizin — ancak geçmişten gelen kişisel mallar ayrı kalır. Bu durum, eşler arasındaki ekonomik eşitliği ve sorumluluğu gözeten bir yaklaşımdır.
—
Toplumsal ve Kültürel Boyut: “Ortaklık” Ne Anlama Geliyor?
Hukuki düzenlemeler ne derse desin, toplumda mal paylaşımı algısı farklı şekillerde yorumlanabilir:
Birçok kültürde, evlilik “ortak yaşam” anlamı taşır; dolayısıyla evlilik sırasında kazanılan her şey ortak; bu, eşler arası dayanışmayı, eşitliği ve birlikte üretimin paylaşımını simgeler.
Diğer yandan, bireysel sahiplik, birikim, emek farkı gibi konular, mal rejiminin hukuki sınırını aşan duygusal / toplumsal tartışmalara yol açabilir: Kim ne kadar emek verdi? Kim gelir getirdi? Bu sorular, “adalet”, “eşitlik” ve “hak” kavramları üzerinden gündeme gelebilir.
Uluslararası evliliklerde ya da farklı hukuk sistemleriyle ilişkili durumlarda ise, bu kültürel beklentiler ile hukuki gerçeklik bazen çelişebilir — bu da yanlış anlaşılmalara veya hukuki risklere neden olabilir.
Dolayısıyla, mal rejimi sadece yasal bir formül değil; aynı zamanda çiftin değerleri, yaşam felsefesi ve toplumsal anlayışıyla da şekillenir.
—
Neden Önemli? Mal Rejiminin Evlilik ve Toplum Üzerine Etkileri
Eşler arasında finansal güven ve şeffaflık: Ortak mülkiyet, gelir ve giderin birlikte yönetilmesini gerektirir; bu da güven ve iletişimi öne çıkarır.
Boşanma veya eşin ölümü gibi durumlarda adil paylaşım: Özellikle ciddi yatırımlar, gayrimenkuller ya da birikimler söz konusuysa — bu sistem, hak kayıplarını önleme amacı taşır.
Kültürel eşitlik ve toplumsal sorumluluk: Evliliği sadece iki bireyin birliği değil, ortak gelecek ve sorumluluk paylaşımı olarak gören toplumlarda bu rejim desteklenir.
Ancak dezavantajlar da var: Mal bağış, miras, evlilik öncesi birikimler gibi unsurların yönetimi; bireysel başarı ya da emek farkının göz ardı edilmesi gibi tartışmalar doğabilir.
—
Düşünmeye Davet: Sizin Deneyiminiz Nasıl?
Evlilikte mal ortaklığı sizce adil mi?
Miras, bağış ya da evlilik öncesi birikim gibi “özel” mallar söz konusu olduğunda ne yapılmalı?
Kültür ve hukuk arasında çelişkiler doğduğunda, hangi perspektif kazanmalı — yasal hak mı, toplumsal norm mu?
Siz, evlilik mülk rejiminizde hangi yaklaşımı benimsiyorsunuz ya da benimsemek isterdiniz?
Sizden gelen yorumlarla bu tartışmayı daha zengin hâle getirmek benim için değerli.
[1]: “Evlenmeden Önce Alınan Mallar Ortak Mı? – istanbulavukatim.com”
[2]: “Evlendikten sonra herşey ortak mı? Evlenmeden önce alınan mallar kime …”
[3]: “Matrimonial regime”
[4]: “Community property”
[5]: “Common Law Property: Ownership, Implications, and Asset Management”
[6]: “Matrimonial property regimes | European e-Justice Portal”
[7]: “Evlendikten Sonra Alınan Ev Ortak Mı? 2025”
[8]: “Evlendikten Sonra Alınan Mülk Ortak mıdır? – ozlemtan.com”