Yeni Ufaklıklar Yazılar

Kamu yararı nedir ve örnekleri? Hepimizin hayatına değen görünmez sözleşme Ben bu konuyu bir “hukuk terimi” olarak değil, birlikte yaşamanın kalp atışı olarak görüyorum. Sokakta yürürken kaldırıma takılan taşın düzeltilmesinden, nefes aldığımız havanın temizliğine; gecenin bir yarısında ambulansta çalışan paramediğin yolunun açık olmasından, faturalarımıza yansımayan gizli maliyetlerin adilce paylaşılmasına kadar… “Kamu yararı” dediğimiz şey, birbirimize verdiğimiz sözün somut hâli. Peki bu söz, nereden geliyor; bugün neye dönüşüyor; yarın bizi nereye götürecek? Kısa tanım: Kamu yararı, bireylerin tek tek çıkarlarını değil, toplumun bütününün esenliğini ve uzun vadeli ortak faydayı önceleyen karar, kural ve uygulamaların ortak adıdır. Örnekler: Kıyıların herkesçe erişilebilir olması;…

Pirincin Anavatanı Neresi? Felsefenin Sofrasında Bir Tane Hakikat Bir Filozofun Sofrasından: Tanelerin Ardındaki Düşünce Bir filozof için pirinç yalnızca bir tahıl değil, varoluşun tanecikli halidir. Her bir pirinç tanesi, dünyanın derin geçmişinden bugüne taşınmış bir anlam parçacığıdır. “Pirincin anavatanı neresi?” sorusu, yalnızca bir coğrafi merak değildir; aynı zamanda insanın doğayla, bilgiyle ve varlıkla kurduğu ilişkinin felsefi bir sorgulamasıdır. Bu sorunun kökeninde bir etik mesele vardır: Biz, doğayı “sahip olduğumuz” bir nesne mi, yoksa “parçası olduğumuz” bir varlık alanı mı olarak görüyoruz? Epistemolojik düzlemde ise, pirincin anavatanını bilmek, bilmenin doğasını tartışmak anlamına gelir. Ontolojik olarak da bu tahıl, insanın kendini doğa…

Milli Kütüphaneye Kimlikle Girilir Mi? Ekonomik Bir Perspektif Kısıtlı kaynaklar ve yapılan seçimlerin sonuçları üzerine düşünen bir ekonomist, her kararın bir fırsat maliyeti taşıdığını bilir. Bugün yapacağımız tercihler, gelecekte karşılaşacağımız olasılıkları şekillendirir. Bu durum yalnızca bireysel değil, toplumsal düzeyde de geçerlidir. Peki, bir toplumun bilgiye erişim biçimi, kaynaklarını nasıl kullandığı, sosyal fayda yaratma süreçlerini nasıl etkiler? Milli Kütüphaneye kimlikle girilip girilmeyeceği sorusu, aslında bir toplumsal sistemin nasıl işlediğine dair birçok ekonomik ve sosyal ipucu sunar. Bu yazıda, bu soruyu piyasa dinamikleri, bireysel kararlar ve toplumsal refah ışığında analiz edeceğiz. Bilgi Erişiminin Ekonomik Değeri Bilgi, modern ekonomilerde en değerli kaynaklardan biri…

Mavi Renkli Korindon Nedir? Bilimin ve Estetiğin Kesişiminde Bir Taşın Hikâyesi Doğanın en saf biçimde yarattığı kristaller arasında mavi korindon, hem güzelliği hem de yapısal dayanıklılığıyla dikkat çeker. Çoğumuz bu minerali “safir” adıyla biliriz; ancak “safir” aslında korindonun yalnızca mavi tonlarına verilen addır. Bu taş, insanlık tarihinde hem sembolik hem de bilimsel bir anlam taşır. Bir yandan kralların ve bilginlerin yüzüklerinde parıldarken, diğer yandan mineralojinin temel tartışma konularından biri olmuştur. — Korindonun Kökeni ve Tanımı Korindon, kimyasal olarak alüminyum oksit (Al₂O₃) bileşiğidir. Bu mineral, doğada son derece sert bir yapıya sahiptir; Mohs sertlik skalasında 9 puan alarak elmastan sonra en…

Kiracı Evi Kaç Gün Göstermek Zorunda? Mülkiyet, Zaman ve Etik Bir Varlık Sorunu Bir filozofun bakışıyla başladığımızda, basit bir hukuk sorusu bile derin bir varlık meselesine dönüşür. “Kiracı evi kaç gün göstermek zorunda?” sorusu, yüzeyde mülkiyetin ve sözleşmenin alanına aittir. Fakat derinlerde, insanın zaman ile, mekân ile ve özgürlük ile kurduğu ilişkiyi sorgular. Çünkü bir ev yalnızca duvarlardan ibaret değildir; içinde yaşayanın dünyasıdır, sessiz düşüncelerinin yankılandığı bir varlık mekânıdır. Kiracının evi göstermek zorunda oluşu, yalnızca bir yükümlülük değil, aynı zamanda etik bir gerilimdir: sahip olma arzusu ile ait olma hakkı arasındaki ince çizgi. Etik Perspektif: Mahremiyet ve Sorumluluk Arasında Etik…

Kelimelerin Merceği: Her Göze Mercek Takılır mı? Bir edebiyatçı olarak kelimelerin dünyasında dolaşırken fark ederiz ki, her kelime bir mercek gibidir; bakışımızı odaklar, anlamı berraklaştırır ya da bulanıklaştırır. Her göze mercek takılır mı? sorusu, tıbbi bir meraktan çok daha fazlasını barındırır. Bu soru, “her göz aynı hakikati görebilir mi?” ya da “her ruh aynı kelimeyle aydınlanabilir mi?” gibi edebi derinliklere açılır. Edebiyatın gücü burada gizlidir: Görmeyi değil, anlamayı öğretir. Edebiyatın Merceği: Görmekten Fazlası Bir yazar için kelimeler, insanın gözlerine takılan mercekler gibidir. Her karakter, her hikâye, bir görme biçimini temsil eder. Orhan Pamuk’un “Kar” romanındaki Ka, yalnızca bir şehri değil,…

İtalyanca “Kanto” Ne Demek? Bilimsel Merakla Başlayan Bir Dil Yolculuğu Bir kelimenin kökenine inmek bazen bir kültürün, bir tarihin ve bir düşünme biçiminin kapılarını aralamak gibidir. İtalyanca’nın büyüleyici dünyasında yer alan “kanto” kelimesi de işte tam olarak böyle bir anahtar. Belki bir müzik eserinde, bir şiir kitabında ya da bir opera afişinde karşınıza çıktı. Peki, bu kelimenin arkasında ne var? Sadece “şarkı” anlamına mı gelir, yoksa bundan çok daha derin bir anlam katmanına mı sahiptir? Gelin, bilimsel bir merakla bu sözcüğün izini birlikte sürelim. “Kanto”nun Etimolojisi: Bir Kelimenin Yolculuğu “Kanto” kelimesi Latince kökenli cantus sözcüğünden gelir ve kelimenin kökü canere…