Gaz Lambasında Kandil Yağı Kullanılır mı? (Bilimle Işığı Aydınlatan Meraklı Bir Yolculuk) Hiç karanlıkta otururken bir gaz lambasının huzurlu ışığına dalıp gitmişliğiniz var mı? Elektriğin olmadığı zamanlarda insanlığın en büyük icatlarından biri olan gaz lambaları, hem romantik bir nostalji hem de bilimsel olarak ilginç bir konudur. Ancak son zamanlarda sıkça sorulan bir soru var: “Gaz lambasında kandil yağı kullanılır mı?” İşte bu yazıda, bu sorunun yanıtını yalnızca günlük bilgilerle değil, bilimsel veriler ve yanma prensipleriyle ele alacağız. Merakınızı yanınıza alın, çünkü biraz kimya, biraz fizik ve bolca merakla aydınlanacağız. Gaz Lambasının Çalışma Prensibi: Basit Ama Dâhiyane Bir Tasarım Gaz lambası…
2 YorumYeni Ufaklıklar Yazılar
Bizon Ne Demek TDK? Kelimenin Peşinde Sıcacık Bir Yolculuk Hani bazı kelimeler vardır; kulağa güçlü gelir, çağrışımları zengindir, bir kültürün tam ortasında kocaman gölgesiyle durur. “Bizon” benim için öyle bir kelime. Dizimizin dibinde bir kamp ateşi, üstümüzde yıldızlar varmış gibi; gelin bu sözcüğün izini birlikte sürelim. “Bizon ne demek TDK?” diye soranların merakıyla başlayalım, sonra kökeninden bugüne, oradan da geleceğe doğru yürüyelim. TDK’ya Göre “Bizon” Ne Demek? Kısacık ve net: TDK’ya göre bizon, “Amerika’da yaşayan bir cins hörgüçlü yaban öküzü”dür. Basında da bu tanım TDK’ya atfen böyle geçer. ([Mynet][1]) > Kafamızda canlandırmak için: Geniş alın, omuzda belirgin hörgüç, sık ve…
2 YorumHave Lunch Türkçesi Ne Demek? Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzen Üzerine Bir Siyaset Bilimi Perspektifi Güç ilişkileri ve toplumsal düzen üzerine kafa yoran bir siyaset bilimci olarak, dilin, yalnızca iletişim kurmak için kullanılan bir araç olmanın ötesinde, toplumsal yapıları şekillendiren ve pekiştiren güçlü bir faktör olduğunu savunurum. Bir dilin yapısı, kelimelerin anlamı ve kullanımı, toplumsal hiyerarşileri, iktidar ilişkilerini ve kültürel değerleri nasıl şekillendirdiğini anlamak, siyasetin derinliklerine inmeye yardımcı olabilir. “Have lunch” ifadesi, gündelik bir eylemi tanımlar gibi görünse de, aslında modern toplumların içinde bulunduğu güç ilişkileri, kurumlar ve ideolojiler hakkında bize önemli ipuçları verebilir. Peki, “have lunch” ifadesi, toplumdaki cinsiyet…
2 YorumGöç İçin Nereye Başvurulur? Devlet, Güç ve Kimlik Arasında Bir Siyaset Bilimi Okuması Bir siyaset bilimci olarak, göç denildiğinde yalnızca “yer değiştirme”yi değil, aynı zamanda güç ilişkilerinin yeniden tanımlandığı bir süreci görürüm. Göç, bir insanın mekân değiştirmesi kadar, bir düzenin sınırlarını da sorgulamasıdır. “Göç için nereye başvurulur?” sorusu bu yüzden yalnızca bürokratik bir mesele değil, aynı zamanda siyasal bir eylemdir. Çünkü göç, kimin nerede yaşayabileceğine, kimin “vatandaş” sayılacağına ve kimin dışarıda bırakılacağına karar veren bir sistemin aynasıdır. Göçün Politik Anatomisi: Devletin Kapısında Bekleyen Birey Bir birey göç etmeye karar verdiğinde, aslında yalnızca bir ülkeye değil; bir iktidar düzenine başvurur. Devlet,…
2 YorumHapşırma ve Burun Akıntısı Hangi Alerji? Bir Bahar Sabahının Hikâyesi Bahar sabahıydı. Güneşin altın gibi parladığı, kuşların uykudan uyanır gibi şakımaya başladığı o taze saatlerde Zeynep penceresini açtı. Derin bir nefes aldı… ve hemen ardından art arda üç defa hapşırdı. Burnu akmaya başlamış, gözleri sulanmıştı. “Yine başladı,” dedi içinden. Baharın gelişi, onun için çiçeklerin açması değil, mendil kutusunun bitmesi demekti. Zeynep ve Ali: İki Farklı Yaklaşım, Tek Alerji Zeynep’in yanında eşi Ali vardı. Ali, mühendis; planlı, mantıklı, stratejik bir adam. Zeynep ise insan ilişkilerinde derin, duygusal, her şeyi hissederek yaşayan bir kadındı. O sabah kahvaltı masasında tablo şöyleydi: Zeynep burnunu…
2 YorumGöbek Bağı Çöpe Atılır mı? Kaynakların, Seçimlerin ve Değerin Ekonomisi Bir ekonomist için her mesele, nihayetinde kaynakların sınırlılığı ve seçimlerin sonuçlarıyla ilgilidir. Bu perspektiften bakıldığında, “Göbek bağı çöpe atılır mı?” sorusu yalnızca kültürel veya biyolojik bir merak değil, derin bir ekonomik metafordur. Çünkü her göbek bağı, doğanın sunduğu bir kaynaktır; ama aynı zamanda insanın ona biçtiği değerle anlam kazanır. Ekonomi bilimi tam da burada devreye girer: Değer atfetmek, faydayı maksimize etmek ve israfı minimize etmek. Kaynak Olarak Göbek Bağı: Piyasanın Görünmez Eli Nerede? Bir bebeğin doğumuyla birlikte ortaya çıkan göbek bağı, çoğu zaman tıbbi atık olarak görülür. Ancak modern biyoteknoloji…
2 YorumGenç Yaşta Kalp Çarpıntısı Neden Olur? Bir Hikâyenin İçinden Bilim, Kalp ve Hayat Bir sabah kahvesi, bir şehir otobüsü, bir genç kız ve bir telaşlı kalp… Her şey sıradan bir gün gibi başlamıştı. Elif, üniversiteye yetişmeye çalışırken göğsünün içinde küçük bir kuş çırpınmaya başladı. Önce heyecandır diye düşündü — belki sınav stresi, belki sabah içtiği fazla kahve. Ama o çarpıntı, birkaç gün sonra gecenin sessizliğinde tekrar geldiğinde, artık sadece “bir şeyler oluyor” demekle yetinemedi. Elif ve Mert: Kalbin İki Yüzü Elif, duygusal bir insandı. Her şeyle empati kurardı; bir kedinin gözyaşına bile yüreği dayanmazdı. Mert ise tam tersine stratejik düşünen,…
2 YorumGlasnost ve Perestroyka: Psikolojik Bir Mercekten Bakış İnsan davranışlarını anlamak, zaman zaman tarihi olayları da çözümlemek kadar karmaşık olabilir. Bir psikolog olarak, insan zihnini ve toplumsal değişim süreçlerini anlamak, bana her zaman derin bir merak uyandırmıştır. Toplumlar, bir bireyin iç dünyasından bağımsız değildir; kolektif bir psikolojinin ürünüdürler. Bu bağlamda, Glasnost ve Perestroyka gibi kavramlar, yalnızca siyasi reformlar değil, aynı zamanda toplumsal ve bireysel dönüşümün simgeleridir. Bu yazıda, bu kavramları ve arkasındaki devrimci lideri psikolojik bir perspektiften inceleyeceğiz. Glasnost ve Perestroyka Nedir? Glasnost (açıklık) ve Perestroyka (yeniden yapılanma), Sovyetler Birliği’nin son devlet başkanı olan Mikhail Gorbachev tarafından 1980’lerde başlatılan reform hareketleridir.…
2 YorumHevaller Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Dayanışma Üzerine Samimi Bir Bakış Hepimiz bir noktada “Heval” kelimesini duymuşuzdur. Kimi zaman bir filmde, kimi zaman bir şarkıda… Ancak bu kelimenin ardında yalnızca bir ses değil, derin bir anlam, güçlü bir bağ ve toplumsal bir çağrı var. Bugün, “Hevaller ne demek?” sorusuna sadece dilsel bir yanıt aramakla kalmayacağız; aynı zamanda bu kelimenin toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamındaki yerini de konuşacağız. — Heval Kelimesinin Kökeni ve Anlamı “Heval”, Kürtçe’de “yoldaş, dost, arkadaş” anlamına gelir. Ancak bu kelime, sadece bir arkadaşlığı değil; bir dayanışmayı, ortak bir mücadeleyi ve duygusal bağlılığı temsil eder.…
2 YorumGerizekalı Ne Anlama Gelir? Ekonomik Bir Perspektif Ekonomi, temelde sınırlı kaynaklarla yapılan seçimlerin bilimidir. Bir ekonomist, kaynakların verimli bir şekilde dağıtılmasının, toplumun refahını artırmada kritik bir rol oynadığını söyler. Ancak, her seçim, bir fırsat maliyeti taşır; bir şeyi seçtiğimizde, başka bir şeyi kaybetmiş oluruz. Bu bakış açısıyla, “gerizekalı” terimi de toplumsal ve ekonomik bağlamda, dar bir perspektife sahip, verimsiz seçimler yapan bireyleri tanımlamak için kullanılabilir. Fakat, bir kişinin düşünsel kapasitesine dair böyle ağır bir etiket kullanmak, sadece toplumsal bir yargı değil, aynı zamanda ekonomik verimsizlikleri de ortaya koyar. Bu yazıda, “gerizekalı” terimini, ekonomik seçimler, piyasa dinamikleri ve toplumsal refah açısından…
2 Yorum